Θέατρο και θεατρική αγωγή: τι προσφέρουν στα παιδιά
Το θέατρο μπορεί να είναι για ένα παιδί πολλά πράγματα ταυτόχρονα: μια ιστορία που το συναρπάζει, ένας κόσμος που το καλεί να φανταστεί, μια αφορμή για να παρατηρήσει τον εαυτό του και τους άλλους, αλλά και μια εμπειρία που μοιράζεται με μια ομάδα.
Αυτό ισχύει τόσο για την παρακολούθηση μιας θεατρικής παράστασης όσο και για την ενεργή συμμετοχή στη θεατρική αγωγή. Πρόκειται για δύο διαφορετικές εμπειρίες, που μπορούν όμως να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και να δώσουν στα παιδιά χώρο για έκφραση, δημιουργία, επικοινωνία και εξερεύνηση.
Το θέατρο ως εμπειρία
Όταν ένα παιδί παρακολουθεί μια θεατρική παράσταση, δεν βρίσκεται απλώς απέναντι σε μια ιστορία. Βρίσκεται μέσα σε έναν ζωντανό χώρο, όπου οι ηθοποιοί, η σκηνή, η μουσική, ο φωτισμός και η παρουσία των άλλων θεατών δημιουργούν μια μοναδική στιγμή.
Το θέατρο αφήνει χώρο στη φαντασία. Δεν χρειάζεται να δείξει τα πάντα· το παιδί συμπληρώνει με τη δική του σκέψη όσα βλέπει και ακούει. Παράλληλα, μέσα από τις ιστορίες και τους χαρακτήρες μπορεί να συναντήσει διαφορετικούς τρόπους σκέψης, συναισθήματα και καταστάσεις που ίσως δεν έχει βιώσει το ίδιο.
Έτσι, μια παράσταση μπορεί να γίνει αφορμή για παρατήρηση, συζήτηση, ερωτήματα και προσωπική σύνδεση με όσα συμβαίνουν στη σκηνή.
Η θεατρική αγωγή ως χώρος δημιουργίας
Στη θεατρική αγωγή το παιδί περνά από τη θέση του θεατή στη θέση του συμμετέχοντα και δημιουργού.
Μέσα από το θεατρικό παιχνίδι, τον αυτοσχεδιασμό, την κίνηση, τη φωνή και την ανάληψη ρόλων, έχει την ευκαιρία να δοκιμάσει ιδέες χωρίς να υπάρχει μία και μοναδική «σωστή» απάντηση.
Μπορεί να γίνει κάποιος άλλος, να δει μια κατάσταση από διαφορετική οπτική γωνία, να πει μια ιστορία με τον δικό του τρόπο ή να συνεργαστεί με τους άλλους για να δημιουργήσουν κάτι κοινό.
Αυτή η διαδικασία μπορεί να ενισχύσει τη φαντασία, την έκφραση, την επικοινωνία, την ευελιξία της σκέψης και τη συνεργασία. Παράλληλα, προσφέρει στα παιδιά έναν χώρο όπου μπορούν να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθος, να ξαναπροσπαθήσουν και να ανακαλύψουν σταδιακά τι μπορούν να κάνουν.
Τι μπορούν να καλλιεργήσουν τα παιδιά μέσα από το θέατρο;
Η αξία του θεάτρου δεν βρίσκεται μόνο σε μία δεξιότητα. Είναι ακριβώς ο συνδυασμός πολλών διαφορετικών εμπειριών που το κάνει ιδιαίτερο.
Μέσα από την επαφή τους με το θέατρο και τη θεατρική αγωγή, τα παιδιά μπορούν να έχουν ευκαιρίες:
- να καλλιεργήσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους, δημιουργώντας χαρακτήρες, ιστορίες και κόσμους,
- να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα, με τη φωνή, το σώμα και την κίνηση,
- να ακούσουν και να παρατηρήσουν τους άλλους, αναγνωρίζοντας διαφορετικές ανάγκες και οπτικές,
- να συνεργαστούν, αναζητώντας μαζί λύσεις και δημιουργώντας μια κοινή θεατρική δράση,
- να αναπτύξουν την αυτοπεποίθησή τους, παίρνοντας πρωτοβουλίες και δοκιμάζοντας νέους τρόπους έκφρασης,
- να καλλιεργήσουν την κριτική τους σκέψη, συζητώντας τις ιστορίες, τους χαρακτήρες και τις επιλογές τους,
- να εξασκήσουν τη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία,
- και, πάνω απ’ όλα, να βιώσουν τη χαρά του παιχνιδιού και της δημιουργίας μαζί με άλλους.
Δεν χρειάζεται κάθε θεατρική εμπειρία να οδηγεί σε ένα συγκεκριμένο «αποτέλεσμα». Μερικές φορές η αξία βρίσκεται ακριβώς στο ότι ένα παιδί θα φύγει από μια παράσταση με μια εικόνα, μια ερώτηση ή μια ιδέα που θα συνεχίσει να δουλεύει μέσα του.
Θέατρο, παιδιά και εκπαίδευση
Το θέατρο μπορεί επίσης να αποτελέσει έναν διαφορετικό δρόμο προς τη γνώση.
Μια ιστορία μπορεί να γίνει αφορμή για να γνωρίσουν τα παιδιά ένα λογοτεχνικό έργο, μια ιστορική περίοδο, ένα περιβαλλοντικό ζήτημα ή ένα κοινωνικό θέμα. Και όταν η γνώση συνδέεται με την εμπειρία, την κίνηση, τη φαντασία και το συναίσθημα, μπορεί να αποκτήσει διαφορετικό νόημα για κάθε παιδί.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους το θέατρο έχει θέση τόσο στο σχολείο όσο και έξω από αυτό: όχι ως υποκατάστατο της εκπαίδευσης, αλλά ως ένας διαφορετικός τρόπος να προσεγγίσουμε τον κόσμο.
Να δώσουμε στα παιδιά χώρο να παίξουν, να φανταστούν και να εκφραστούν
Ίσως τελικά το σημαντικότερο που μπορεί να προσφέρει το θέατρο στα παιδιά δεν είναι μια λίστα δεξιοτήτων.
Είναι ο χώρος.
Ο χώρος για να φανταστούν κάτι που δεν υπάρχει.
Ο χώρος για να δοκιμάσουν έναν διαφορετικό ρόλο.
Ο χώρος για να μιλήσουν και να ακούσουν.
Ο χώρος για να συνεργαστούν.
Ο χώρος για να γελάσουν, να συγκινηθούν, να αναρωτηθούν.
Και αυτός ο χώρος μπορεί να υπάρξει σε μια θεατρική σκηνή, σε μια σχολική αίθουσα, σε ένα θεατρικό εργαστήρι ή οπουδήποτε άνθρωποι συγκεντρώνονται για να δημιουργήσουν μια ιστορία μαζί.
