2022 — Δύο μηνύματα για το θέατρο, δύο παγκόσμιες ημέρες
Κάθε χρόνο τον Μάρτιο, η παγκόσμια θεατρική κοινότητα γιορτάζει δύο σημαντικές ημέρες αφιερωμένες στο θέατρο: στις 20 Μαρτίου, την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για Παιδιά και Νέους, και στις 27 Μαρτίου, την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου.
Το 2022, η Θεατρομάθεια δημοσίευσε τα μηνύματα των δύο αυτών ημερών, που, από διαφορετικές αφετηρίες, μιλούν για τη δύναμη του θεάτρου, τη φαντασία, τη συνάντηση και την ανάγκη της τέχνης στη ζωή μας.
20 Μαρτίου 2022 — Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για Παιδιά και Νέους
Κάθε χρόνο στις 20 Μαρτίου γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για Παιδιά και Νέους.
Η τέχνη είναι το γόνιμο έδαφος μέσα από το οποίο κανείς αναπτύσσει τον χαρακτήρα του, τις δεξιότητές του, ανακαλύπτει τις κλίσεις του και διερευνά με ασφάλεια τον κόσμο που τον περιβάλλει.
Το μήνυμα της ημέρας είναι:
«Πάρτε ένα παιδί στο θέατρο σήμερα».
Κι όπως λέει στο μήνυμά της η πρόεδρος της ASSITEJ, Sue Giles:
«Το θέατρο ανοίγει την πόρτα στο ακατόρθωτο, στη χαρά και τη διασκέδαση, στο θαύμα και την ομορφιά. Είναι μια μοναδική εμπειρία που δίνει νόημα σε έναν χαοτικό κόσμο και μας εμπνέει για να τον φτιάξουμε έτσι όπως ονειρευόμαστε…
…Τώρα είναι η ώρα που το ζωντανό θέατρο είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαίο, ως διαβεβαίωση ότι η φαντασία μπορεί να νικήσει τον φόβο».
Πάρτε ένα παιδί στο θέατρο, για να επανασυνδεθεί με τη ζωντανή παράσταση, με ιδέες και αισθήματα, να νιώσει την ανθρώπινη επαφή και να αναδειχθεί το δικαίωμά του στην τέχνη και τον πολιτισμό, αλλά και το δικαίωμα της αυτοέκφρασης.
Το να ακούς και να αποδέχεσαι τις ανάγκες των παιδιών και των νέων ανθρώπων είναι τρομερά σημαντικό, ειδικά σε αυτή την εποχή της πανδημίας, των αναταραχών και της αστάθειας.
Πάρτε ένα παιδί στο θέατρο. Κάντε του αυτό το μεγάλο δώρο!
Γιατί το θέατρο είναι χώρος απελευθέρωσης, κάθαρσης και έκφρασης χαράς. Γιατί οι τέχνες και ο πολιτισμός επιτρέπουν να φανταστούμε τον κόσμο που θέλουμε να δημιουργήσουμε. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας η συμβολή τους, ανάμεσα σε άλλες δράσεις που εξασφαλίζουν καλύτερες συνθήκες στις κοινωνίες μας.
Στην εποχή της πανδημίας και των συγκρούσεων, τα παιδιά και οι νέοι στερήθηκαν την κοινωνικότητα, τη σιγουριά και την ελπίδα, κι αυτό έχει επηρεάσει βαθιά την ψυχική τους υγεία.
Το παιδικό και νεανικό κοινό, περισσότερο από ποτέ, έχει ανάγκη την τέχνη και τον πολιτισμό, το θέατρο και τις εκδηλώσεις, γιατί είναι αυτές οι ουσιαστικές εμπειρίες που ανοίγουν τους ορίζοντες και προσφέρουν πολλαπλές θεάσεις του κόσμου μας.
Πάρτε ένα παιδί στο θέατρο. Να νιώσει, να σκεφτεί και να φανταστεί!
27 Μαρτίου 2022 — Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου
Το μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2022 γράφτηκε από τον Αμερικανό σκηνοθέτη θεάτρου και όπερας και διευθυντή φεστιβάλ Peter Sellars, τον οποίο επέλεξε το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.
Το μήνυμα του Peter Sellars
Μετάφραση στα ελληνικά: Γιόλα Κλείτου, για το Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.
Αγαπητές φίλες / Αγαπητοί φίλοι,
Καθώς ο κόσμος κρέμεται ώρα την ώρα, λεπτό το λεπτό, σταγόνα τη σταγόνα από την καθημερινή μετάδοση ειδήσεων, θα μου επιτρέψετε να προσκαλέσω όλους εμάς, ως δημιουργούς, να εισέλθουμε στο δικό μας πεδίο, τη δική μας σφαίρα και προοπτική του επικού χρόνου, της επικής αλλαγής, της επικής ευαισθητοποίησης, του επικού αναστοχασμού και του επικού οράματος;
Ζούμε σε μια επική περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας και οι βαθιές και επακόλουθες αλλαγές που βιώνουμε στις σχέσεις των ανθρώπων με τον εαυτό τους, μεταξύ τους και με τους μη ανθρώπινους κόσμους είναι σχεδόν πέρα από τις δυνατότητές μας να τις αντιληφθούμε, να τις αρθρώσουμε, να μιλήσουμε γι’ αυτές και να τις εκφράσουμε.
Δε ζούμε στον 24ωρο κύκλο των ειδήσεων, ζούμε στις παρυφές του χρόνου.
Οι εφημερίδες και τα μέσα ενημέρωσης είναι παντελώς ανεξόπλιστα και ανίκανα να αντιμετωπίσουν αυτό που βιώνουμε.
Πού είναι η γλώσσα, ποιες είναι οι κινήσεις και ποιες οι εικόνες που θα μας επέτρεπαν να κατανοήσουμε τις βαθιές μετατοπίσεις και ρήξεις που βιώνουμε; Και πώς μπορούμε να μεταδώσουμε το περιεχόμενο της ζωής μας, αμέσως τώρα — όχι ως είδηση αλλά ως βίωμα;
Το θέατρο είναι η τέχνη του βιώματος.
Σ’ έναν κόσμο που κατακλύζεται από αχανείς εκστρατείες τύπου, προσομοιωμένες εμπειρίες, φρικτά προγνωστικά, πώς μπορούμε να υπερβούμε την ατελείωτη επανάληψη των αριθμών για να βιώσουμε την ιερότητα και το άπειρο μιας ζωής, ενός ενιαίου οικοσυστήματος, μιας φιλίας ή της ποιότητας του φωτός σ’ έναν παράξενο ουρανό;
Τα δύο χρόνια της πανδημίας της νόσου COVID-19 έχουν εξασθενήσει τις αισθήσεις των ανθρώπων, έχουν περιορίσει τις ζωές τους, έχουν σπάσει τους δεσμούς και μας έχουν φέρει σε ένα παράξενο σημείο μηδέν της ανθρώπινης ύπαρξης πάνω στον πλανήτη.
Ποιοι σπόροι πρέπει να φυτευτούν και να μεταφυτευτούν αυτά τα χρόνια και ποια είναι τα υπερτροφικά χωροκατακτητικά είδη που πρέπει να εκριζωθούν πλήρως και τελεσίδικα;
Τόσοι πολλοί άνθρωποι βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Τόση πολλή βία ξεσπά παράλογα ή απρόσμενα. Τόσα πολλά κατεστημένα αποκαλύπτονται ως δομές διαρκούς βαναυσότητας.
Πού είναι οι εθιμοτυπικές τελετές της μνήμης μας; Τι πρέπει να μνημονεύσουμε; Ποια είναι τα τελετουργικά που θα μας δώσουν επιτέλους τη δυνατότητα να οραματιστούμε εκ νέου και να δοκιμάσουμε να κάνουμε βήματα που δεν έχουμε κάνει ποτέ πριν;
Το θέατρο του επικού οράματος, του επικού σκοπού, της ανάκαμψης, της αποκατάστασης και της φροντίδας χρειάζεται νέες τελετουργίες.
Δεν έχουμε ανάγκη να ψυχαγωγηθούμε. Έχουμε ανάγκη να συνευρεθούμε.
Έχουμε ανάγκη να μοιραστούμε τον χώρο και να καλλιεργήσουμε έναν κοινό χώρο. Έχουμε ανάγκη από προστατευμένους χώρους βαθιάς ακρόασης και ισότητας.
Το θέατρο είναι η δημιουργία επί της γης ενός χώρου ισότητας μεταξύ ανθρώπων, θεών, φυτών, ζώων, βροχοσταλίδων, δακρύων και αναγέννησης. Ο χώρος της ισότητας και της βαθιάς ακρόασης φωτίζεται από κρυμμένη ομορφιά, διατηρείται ζωντανός σε μια βαθιά αλληλεπίδραση μεταξύ κινδύνου, γαλήνης, σοφίας, δράσης και υπομονής.
Στην «Αβαταμσάκα Σούτρα» ή «Ανθοστόλιστη Γραφή», ο Βούδας παραθέτει δέκα είδη μεγάλης υπομονής στην ανθρώπινη ζωή. Ένα από τα ισχυρότερα ονομάζεται «Υπομονή κατά την Αντίληψη των Πάντων ως Αντικατοπτρισμών».
Το θέατρο πάντοτε παρουσίαζε τη ζωή αυτού του κόσμου σαν έναν αντικατοπτρισμό που μας βοηθά να δούμε μέσα από την ανθρώπινη ψευδαίσθηση, αυταπάτη, τύφλωση και άρνηση με απελευθερωτική διαύγεια και δύναμη.
Είμαστε τόσο σίγουροι γι’ αυτό που βλέπουμε και για τον τρόπο με τον οποίο το βλέπουμε, που είμαστε ανίκανοι να δούμε και να αισθανθούμε εναλλακτικές πραγματικότητες, νέες δυνατότητες, διαφορετικές προσεγγίσεις, αόρατες σχέσεις και διαχρονικούς δεσμούς.
Έφθασε η ώρα για τη βαθιά ανανέωση του μυαλού, των αισθήσεων, της φαντασίας, της ιστορίας και του μέλλοντός μας.
Η δουλειά αυτή δεν μπορεί να γίνει από απομονωμένους ανθρώπους που δουλεύουν μόνοι τους. Τη δουλειά αυτή πρέπει να την κάνουμε μαζί.
Το θέατρο είναι η πρόσκληση για να κάνουμε αυτή τη δουλειά μαζί.
Σας ευχαριστώ βαθύτατα για τη δουλειά που κάνετε.
Peter Sellars
Ο Peter Sellars είναι γνωστός για τις πρωτοποριακές και μετασχηματιστικές ερμηνείες που απέδωσε σε κλασικά έργα, την προώθηση της μουσικής του 21ου αιώνα και της σύγχρονης μουσικής, καθώς και τα προγράμματα συνεργασίας του με μια εξαιρετική γκάμα καλλιτεχνών, δημιουργών και ερμηνευτών. Το έργο του φωτίζει τη δύναμη της τέχνης ως μέσο ηθικής έκφρασης και κοινωνικής δράσης.
Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου, με την έναρξη της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» στο Παρίσι και με το πρώτο μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτώ. Έκτοτε, εορτάζεται στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, αποτελώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ιδιαίτερης φύσης αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και ανάδειξης του αντίκτυπου που το θέατρο έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.
Το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή, καλώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου να γράψει το μήνυμα.
Το μήνυμα μεταφράζεται σε περισσότερες από 20 γλώσσες και δημοσιοποιείται μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και τα Εθνικά του Κέντρα, αλλά και από θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο. Διαβάζεται σε θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε. σε όλο τον κόσμο.
Συμπληρώνοντας 60 χρόνια εορτασμών, το 2022 το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου διοργάνωσε επίσης μια εμβληματική διαδικτυακή εκδήλωση αφιερωμένη στους νέους, ανερχόμενους καλλιτέχνες του θεάτρου, οι οποίοι αποτελούν σημαντική προτεραιότητα για το ΔΙΘ.
Μέσα από τους συγκεκριμένους εορτασμούς, το Διεθνές Ινστιτούτο επιθυμούσε να προσφέρει στη νέα γενιά καλλιτεχνών και επαγγελματιών του θεάτρου μια πλατφόρμα ανταλλαγής ιδεών και παρουσίασης του έργου τους στο κοινό.
Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας επιλέχθηκαν να συμμετάσχουν 37 ανερχόμενοι καλλιτέχνες από 28 χώρες. Η διαδικτυακή εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στις 27 Μαρτίου στις 3 μ.μ. (ώρα Ελλάδος).
Μικρή αρχειακή σημείωση
Το 2022, η Θεατρομάθεια κράτησε στο αρχείο της τα μηνύματα δύο διαφορετικών παγκόσμιων ημερών του θεάτρου: της 20ής Μαρτίου, αφιερωμένης στο Θέατρο για Παιδιά και Νέους, και της 27ης Μαρτίου, της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου. Δύο διαφορετικές φωνές, δύο διαφορετικές αφετηρίες, με κοινή αναφορά στη δύναμη της τέχνης, της φαντασίας και της ζωντανής θεατρικής εμπειρίας.
